انقلاب

[http://]

[http://]

[http://]

[http://]

[http://]

 ناکامی بختیار در مقابل حضرت امام خمینی (رحمت الله علیه)

طرح ربودن هواپیمای امام در بازگشت‏به ایران و دستگیری ایشان! - چراغ سبز آمریکا برای اجرای نقشه خطرناک بختیار - تغییر تصمیم بختیار و اعلام آمادگی او برای سفر به پاریس - برنامه سفر سرنوشت‏ساز بختیار به پاریس چگونه لغو شد؟
اعلام استعفای سید جلال تهرانی از عضویت و ریاست‏شورای سلطنت ضربه روحی سنگینی به باقیمانده طرفداران رژیم سلطنتی در ایران، بخصوص فرماندهان نظامی بود.در همان روز اول بهمن 57 که این خبر انتشار یافت، اعلام شد که امام خمینی در چند روز آینده به ایران مراجعت‏خواهند کرد و تاریخ احتمالی بازگشت ایشان به ایران روز جمعه ششم بهمن اعلام گردید.خبر بازگشت امام خمینی وحشت زیادی در میان فرماندهان نظامی بوجود آورد و ژنرال هایزر که مرتبا با فرماندهان جلسه داشت طی گزارشی به واشنگتن وحشت نظامیان را از حوادثی که ممکن است پس از بازگشت امام خمینی رخ دهد منعکس ساخت.برژینسکی مشاور امنیت ملی کارتر در خاطرات خود به این گزارش‏ها اشاره کرده و می‏نویسد: «روز 22 ژانویه (دوم بهمن 57) هایزرگزارش داد که احتمال بازگشت آیت الله خمینی خطر بالقوه‏ای برای سقوط کامل رژیم به شمار می‏رود و بختیار در زیر موجی که پس از بازگشت وی برخواهد خاست مدفون خواهد شد.هایزر در همین گزارش با لحن بدبینانه‏ای نسبت‏به قابلیت فرماندهان نظامی برای اداره امور کشور در صورت اقدام به کودتا و بدست گرفتن حکومت اظهار تردید کرده بود.هایزر روز 24 ژانویه مجددا نگرانی‏های فزاینده نظامیان را درباره مراجعت آیت الله خمینی منعکس کرد و در گزارش بعدی خود نوشت که بازگشت آیت الله خمینی به احتمال زیاد به سقوط بختیار منجر خواهد شد.هایزر در همین گزارش برای اولین بار نوشت که به نظر او با ورود آیت الله خمینی به تهران و حوادثی که بدنبال خواهد آورد لحظه مناسب برای حرکت نظامی فرا می‏رسد.هایزر در گزارش خود افزوده بود که سولیوان با نظر او موافق نیست...»
واکنش بختیار در مقابل خبر بازگشت قریب الوقوع امام خمینی تشکیل جلسه اضطراری شورای امنیت ملی با حضور فرماندهان نیروها و دستور بستن فرودگاه مهرآباد بروی هواپیماها بود.همزمان با این تصمیم، این احتمال هم در نظر گرفته شده بود که ممکن است امام خمینی به دستور بستن فرودگاه مهرآباد از طرف دولت اعتنا نکرده و از پیروان خود بخواهد فرودگاه را باز کنند. تصمیمات خطرناکی که برای مقابله با این احتمال اتخاذ شده بود در آن موقع فاش نشد، ولی بعدا در خاطرات بعضی از مقامات آمریکائی که در جریان این تصمیمات قرار گرفته بودند انعکاس یافت.از جمله کسانی که در این مورد مطالبی نوشته، برژینسکی مشاور امنیت ملی رئیس جمهور آمریکا در جریان انقلاب ایران است که در بخشی از خاطرات خود از دوران خدمت در کاخ سفید می‏نویسد:
«روز 22 ژانویه (دوم بهمن 57) براون از قول هایزر گزارش داد که‏بختیار طرحی برای مقابله با تهدید خمینی دارد و تصمیم گرفته است هنگام بازگشت آیت الله به تهران هواپیمای او را از مسیر منحرف کرده وی را دستگیر نماید.
گسترش تظاهرات و اعتصابات و درگیری‏های خونین بدنبال بستن فرودگاهها و جلوگیری از بازگشت امام خمینی به ایران، بختیار را به چاره جوئی و اتخاذ تدابیر دیگری وادار ساخت.بختیار پس از مذاکره با مهندس بازرگان و چند تن از اعضای شورای انقلاب تصمیم گرفت‏شخصا به پاریس برود و درباره آینده مملکت‏با امام خمینی مذاکره کند.بختیار هیچگونه تعصبی برای حفظ رژیم سلطنتی نداشت ولی به قول خودش می‏خواست الغاء رژیم سلطنتی و اعلام جمهوری از طریق «قانونی‏» یعنی تشکیل مجلس مؤسسان یا رفراندوم، آن هم بدست‏خود او انجام شود، در حالی که امام خمینی او را به عنوان نخست وزیر منصوب شاه به رسمیت نمی‏شناخت.بختیار آمادگی خود را برای استعفا از مقام نخست وزیری هم به اعضای شورای انقلاب اطلاع داده بود، ولی می‏خواست قبلا اطمینان پیدا کند که پس از استعفا از نخست وزیری شاه، امام خمینی خود او را مامور تشکیل دولت انتقالی و انجام رفراندوم یا تشکیل مجلس مؤسسان خواهد نمود.درباره جریان مذاکرات بختیار و شورای انقلاب و برنامه سفر او به پاریس، دکتر ابراهیم یزدی که مستقیما در جریان این تماس‏ها بوده، توضیحات بیشتری داده و از آن جمله می‏نویسد:
تماس و مذاکره میان شورای انقلاب و بختیار ادامه یافت.بختیار که نمی‏توانست‏بدون نظر «شورای امنیت‏» کشور را ترک کند لاجرم مسئله را با آنها در میان گذاشت.شورای امنیت کشور در آن روزها مرکب بود از سران ارتش و بختیار.شورای امنیت پس از ساعتها بحث و مذاکره بالاخره سفر بختیار به پاریس و دیدار با امام را تصویب نمود.
آقای مهندس بازرگان در 7 بهمن 57 نتیجه جلسه شورای امنیت را چنین گزارش دادند: «شورای امنیت کشور از ساعت 9 صبح جلسه‏ای طولانی داشته و بقول معروف در حجله بودند.مذاکرات آنان بر این محور بود که فرمول یا ترتیبی پیدا کنند که شاهپور بختیار را بفرستند به پاریس...ظواهر امر حکم می‏کند که از مواضع قبلی عقب نشینی نموده و تعدیل کرده‏اند.شخص واسط هم این مسئله را تایید می‏کرد.» مهندس بازرگان ساعاتی بعد مجددا تلفن زدند و اطلاع دادند که در همان روز نتیجه رای شورای امنیت کشور را بدست آورده‏اند: شورای امنیت تصویب کرده است که بختیار به پاریس سفر بکند و بختیار هم اعلامیه‏ای تهیه کرده و برای شورای انقلاب فرستاده است که اگر شورای انقلاب با متن آن موافقت نماید آن را قبل از سفر به پاریس منتشر سازد.آقای مهندس بازرگان متن بیانیه تهیه شده بختیار را به شرح زیر خواندند:
«من به عنوان یک ایرانی وطن دوست که خودم را جزء کوچکی از این نهضت و قیام عظیم ملی و اسلامی می‏دانم و اعتقاد صادقانه دارم که رهبری و زعامت آیت الله العظمی امام خمینی و رای ایشان می‏تواند راه گشای مشکلات امروزی ما و ضامن ثبات و امنیت کشور گردد تصمیم گرفته‏ام که ظرف 48 ساعت آینده شخصا به پاریس مسافرت‏کرده و به زیارت معظم له نائل آیم و با گزارش اوضاع خاص فعلی کشور و اقدامات خود، ضمن درک فیض، درباره آینده کشور کسب نظر نمایم‏» .
این متنی بود که به تصویب شورای امنیت نیز رسیده بود.آقای مهندس بازرگان اضافه کردند که با این متن شخصا موافق هستند و به نظر ایشان ضرر و زیانی ندارد و تعهدی هم در کار نیست.آقای مهندس بازرگان در همین مکالمه تلفنی گفتند: «قرار است درباره این مسئله با سایر دوستان (اعضای شورای انقلاب) مشورت کنند.البته هنوز فرصت تشکیل جلسه را پیدا نکرده‏اند.اما مطلب را گزارش می‏دهند تا آقا هم نظر خودشان را بدهند و جلسه که تشکیل شد همه مسائل را با هم بحث‏خواهند کرد و نتیجه را باز گزارش خواهند کرد.
علاوه بر شورای انقلاب، علمای مهاجر به تهران نیز مورد شور و مشورت اعضای شورای انقلاب قرار گرفته بودند.این علما به مناسبت اعلام بازگشت امام، از تمام بلاد به تهران آمده بودند، اما به علت‏بسته شدن فرودگاه و ممانعت‏بختیار و ارتش از پرواز هواپیماها به تهران و شهرستانها، علمای مزبور در دانشگاه تهران متحصن شده بودند.
آقای مهندس بازرگان در رابطه با نظر علمای مهاجر طی همین مکالمه تلفنی گفتند: «علمای مهاجر به تهران نیز این متن را دیده‏اند و با آن موافقند.منتهی نظر داده‏اند که در پایان بیانیه بجای «کسب نظر» بیاید «درباره آینده کشور و وضع دولت کسب تکلیف نمایم‏» .
همان شب پس از دریافت متن فوق الذکر در جلسه‏ای که در حضور امام و مرحوم اشراقی و حاج احمد آقا تشکیل شد گزارش تهران را عینا خواندم.امام اصل مسئله را پذیرفتند و اصلاح عبارتی علمای مهاجر به تهران را تایید کردند.
نظر امام این بود که اگر بختیار بیاید تا استعفا ندهد اجازه دیدار را نخواهد داشت.نظر ما هم آن بود که با بختیار عینا نظیر سید جلال‏تهرانی رفتار شود.اما اعلام این مسئله در حالی که بختیار هنوز در تهران بود ضرورتی نداشت.انتشار بیانیه بختیار نیز، همانطور که آقای مهندس بازرگان اشاره کرده بودند، تعهد آور نبود.همان شب با تهران تماس گرفتم و مراتب را به آقای مهندس بازرگان اطلاع دادم.
ظاهرا اوضاع طبق برنامه و تصمیم شورای انقلاب پیش می‏رفت.قرار شد متن بیانیه بختیار، با اصلاحات مورد نظر روحانیون مهاجر که به تایید امام هم رسیده بود همان شب توسط بختیار در رادیو و تلویزیون ایران خوانده شود... (1)
دکتر یزدی سپس توضیح می‏دهد که چگونه موضوع مسافرت بختیار به پاریس و بیانیه او همان شب به اطلاع مرحوم مهدی عراقی که از محارم امام بودند می‏رسد و صبح روز بعد مرحوم عراقی پیام امام خمینی را به عنوان علمای مهاجر به شرح زیر به تهران مخابره می‏کند:
بسم الله الرحمن الرحیم
حضرات حجج اسلام تهران و سایر شهرستانها دامت‏برکاتهم.آنچه ذکر شده است که شاهپور را با سمت نخست وزیری من می‏پذیرم دروغ است، بلکه تا استعفا ندهد او را نمی‏پذیرم چون او را قانونی نمی‏دانم. حضرات آقایان به ملت ایران ابلاغ و اعلام فرمایند که توطئه‏ای در دست اجراست و از این امور جاریه گول نخورید.من با بختیار تفاهم نکرده‏ام و آنچه گفته است که گفتگو بین من و او بوده دروغ محض است.ملت‏باید موضع خود را حفظ کند و مراقب توطئه‏ها باشد. (2)
با انتشار متن این پیام در تهران برنامه سفر بختیار به پاریس و استعفای او بکلی برهم خورد.دکتر یزدی در دنباله توضیحات خود در این مورد می‏نویسد «روشن بود که بختیار نمی‏توانست در تهران استعفای‏علنی بدهد و بعد به پاریس بیاید.اگر او استعفا می‏داد دیگر نخست وزیر نبود و آن وقت دیگر دیدارش با امام فایده و معنائی نداشت...در ضمن او نمی‏توانست از تهران خارج شود زیرا در آن روزها برای اینکه امام نتوانند به تهران بروند دولت و ارتش فرودگاه‏ها را بسته بودند و رفت و آمد تمامی هواپیماها متوقف شده بود و بختیار قرار بود با یک هواپیمای اختصاصی ارتشی به پاریس بیاید.اگر بختیار در تهران استعفای خود را منتشر می‏ساخت و بعد می‏خواست از تهران خارج شود به احتمال قوی در تهران کودتا می‏شد..» . (3)
همان شب (8 بهمن 57) امام در سخنرانی عمومی خود که معمولا شبها برای ایرانیان ایراد می‏کردند جریان سفر و دیدار احتمالی بختیار را توضیح دادند: «من گفتم اگر رئیس دولت‏بیاید اینجا، به قول خودشان، تا استعفایش را قبلا ننویسد و اعلام نکند، با من ملاقات نمی‏تواند بکند.این هم که من می‏گویم استعفا نه اینکه این معنای واقعی استعفا دارد.این نیست.این نخست وزیر نیست، نه اینکه نخست وزیر هست و استعفا کند. لکن برای حفظ ظاهر است که حالا ما کلمه استعفا را ذکر می‏کنیم و الا استعفایش یعنی چه؟ تو اصلا نخست وزیر نیستی...اگر عاقل باشد استعفا می‏کند و می‏آید اینجا توبه می‏کند، می‏شود مثل سایر مردم...، اگر چنانچه بیاید توبه کند، می‏پذیریم از او و اگر سرسختی کند همین است که بود و پشیمان خواهد شد..» . (4)
بختیار وقتی از مسافرت به پاریس مایوس شد تصمیم گرفت دستور بستن فرودگاهها را لغو کند و مانعی در برابر مراجعت امام خمینی به تهران بوجود نیاورد.قره‏باغی در کتاب خود ادعا می‏کند که بختیار این تصمیم‏را «بدون مشورت با شورای امنیت ملی و با تکیه براین وعده که اقای خمینی به قم خواهد رفت و به امور مذهبی خواهد پرداخت و در سیاست و کارهای مملکتی مداخله‏ای نخواهد داشت‏» اتخاذ نمود، که البته ادعای بسیار سخیف و مضحکی است، زیرا بفرض اینکه بختیار چنین مطالبی را گفته باشد، هیچ آدم عاقل و بالغی در آن شرایط نمی‏توانست این ادعا را باور کند.بختیار با وجود رد تقاضای ملاقاتش با امام خمینی، از تلاش خود برای جلب موافقت امام با ابقای خود در مقام نخست وزیری دست‏برنداشت و به وسیله مهندس بازرگان که از طرف امام برای تصدی مقام نخست وزیری در نظر گرفته شده بود پیغام داد که حاضر است در مدتی کمتر از دوماه برای تعیین تکلیف رژیم ست‏به رفراندوم بزند و در صورت رای اکثریت مردم به الغاء رژیم سلطنتی، که در جو آن روز ایران قطعی به نظر می‏رسید، سبت‏به انجام انتخابات مجلس مؤسسان برای تدوین قانون اساسی نظام جدید اقدام نماید.
پیشنهاد بختیار در واقع مبتنی بر همان اصولی بود که در اعلامیه امام خمینی درباره تشکیل شورای انقلاب اسلامی و مراحل سه گانه انتقال قدرت عنوان شده بود و بازرگان و همفکران او هم برای جلوگیری ازخطر یک حرکت نظامی هنگام بازگشت امام به ایران یا بعد از آن با این راه حل موافقت کرده بودند.گاری سیک مسئول پیگیری بحران ایران در شورای امنیت ملی آمریکا نیز در کتاب خود زیر عنوان «همه چیز فرو می‏ریزد» به این مطلب اشاره کرده و از قول «جان استمپل‏» (5) مستشار سیاسی وقت‏سفارت آمریکا در تهران می‏نویسد بختیار و نمایندگان نهضت آزادی مهندس بازرگان با بختیار درباره یکی از این دو راه‏حل به توافق رسیده بودند که بختیار بعد از مراجعت امام با ماموریت مشخص انجام رفراندوم برای تعیین تکلیف رژیم در مقام نخست وزیری ابقا شود و یا از مقام نخست وزیری استعفا بدهد و بلافاصله از طرف امام به سرپرستی دولت موقت‏برای انجام رفراندوم و انتقال قدرت تعیین گردد، لیکن امام خمینی هر دو پیشنهاد را رد کرد و اعلام داشت که خود دولت تعیین خواهد کرد وظیفه انجام رفراندوم و انتقال قدرت را به دولت منصوب خود محول خواهد نمود.گاری سیک در دنباله این مطلب می‏نویسد که امام خمینی بر خلاف بعضی از رهبران انقلاب در داخل کشور از خطر کودتا و رویارویی ارتش با مردم هراسی به دل راه نمی‏داد و به پیروزی خود در پایان این نبرد اطمینان داشت (6).
نگرانی بازرگان از امکان یک حرکت نظامی در مراحل نهایی انقلاب و قبل یا بعد از بازگشت امام خمینی به ایران چندان بی‏پایه هم نبود و مروری بر مذاکرات آخرین جلسه شورای فرماندهان ارتش پیش از بازگشت امام (جلسه روز دوشنبه نهم بهمن 1357) نشان می‏دهد که فکر کودتا در مراحل نهایی انقلاب هم از سر بعضی از فرماندهان ارتش بیرون نرفته است.بهرحال صبح روز پنجشنبه 12 بهمن 1357، امام خمینی با یک هواپیمای اختصاصی «ارفرانس‏» ، در حالیکه صدها خبرنگار و فیلمبردار خارجی ایشان را همراهی می‏کردند وارد تهران شدند.کثرت جمعیتی که برای استقبال از امام در خیابانهای مسیر تا بهشت زهرا اجتماع کرده بودند در تاریخ ایران بیسابقه بود.عده کثیری هم که در مراسم استقبال شرکت نکرده بودند در خانه‏های خود پای تلویزیون نشسته و مراسم را تماشا می‏کردند که ناگهان برنامه قطع و سرود شاهنشاهی با تصویر شاه پخش گردید.این جریان، که نتیجه درگیری در ایستگاه فرستنده مرکزی تلویزیون بین نظامیان و کارکنان پخش تلویزیون بود جمعیت‏بیشتری را به خیابانها کشاند.
امام خمینی پس از ایراد سخنان کوتاهی در فرودگاه، که موضع‏ایشان را در مخالفت‏با رژیم سلطنت و شخص محمد رضاشاه، که از او به عنوان «خائن اصلی‏» نام برد، روشن می‏ساخت قسمتی از مسیر را با اتومبیل طی کرده و سپس با هلی کوپتری که از طرف نیروی هوائی برای انتقال ایشان به بهشت زهرا در نظر گرفته شده بود عازم بهشت زهرا شدند. نکته جالب توجه اینکه خلبان این هلی‏کوپتر هم یکی از خلبانان ورزیده نیروی هوائی بود که معمولا خلبانی هلی کوپتر شاه را به عهده داشت! .باید افزود که هدایت این هلی کوپتر، بخصوص هنگام برخاستن و نشستن در میان جمیعت انبوهی که آنرا احاطه کرده بودند کار آسان و بی خطری نبود و تنها یک خلبان بسیار مسلط و ورزیده می‏توانست از عهده این کار برآید.
امام خمینی در نطق تاریخی خود در بهشت زهرا جای هیچگونه مذاکره و آشتی با رژیم سلطنتی و دولت منصوب شاه را باقی نگذاشت و جملاتی از این نطق که عنوان درشت روزنامه‏های آن روز را تشکیل می‏داد این بود که «من دولت تعیین می‏کنم.من توی دهن این دولت می‏زنم.من به پشتیبانی این ملت دولت تعیین می‏کنم.دولت غیر قانونی باید برود...» .امام خمینی در همین نطق اساس سلطنت پهلوی را باطل و غیر قانونی اعلام کردند و تاکید نمودند که مجلس مؤسسانی که رضا شاه را به لطنت‏برگزید با زور سرنیزه تشکیل شده و غیر قانونی بوده است و به تبع آن سلطنت محمد رضا شاه هم باطل و غیر قانونی است. امام خمینی، در جواب بختیار که گفته بود یک مملکت دو دولت نمی‏تواند داشته باشد، اظهار داشتند این حرف صحیح است، یک مملکت دو دولت نمی‏تواند داشته باشد «لکن دولت غیرقانونی باید برود.تو غیر قانونی هستی.دولتی که ما تعیین می‏کنیم متکی به آرای ملت است.متکی به حکم خداست.تو باید یا خدا را انکار کنی یا ملت را...» یک قسمت مهم و حساس از سخنان امام خمینی خطاب به ارتش و فرماندهان ارتش بود واز آن جمله اینکه «ما می‏خواهیم ارتش مستقل باشد...ما می‏خواهیم ارتش مطیع مستشاران آمریکائی و اجنبی نباشد.آقای ارتشبد، آقای سرلشگر تو نمی‏خواهی مستقل باشی؟ می‏خواهی نوکر باشی؟» .امام همچنین از قشرهائی از ارتش که به ملت پیوسته‏اند تشکر کردند و اعلام داشتند که ملت‏باقیمانده ارتشیان را نیز که به ملت متصل شوند با آغوش باز خواهند پذیرفت.
فردای روز بازگشت امام خمینی به تهران، سولیوان سفیر آمریکا در ایران که هیچگونه امیدی به موفقیت‏بختیار ندارد و خواهان تماس و مصالحه‏ای بین فرماندهان نظامی و نیروهای انقلابی است صریحا از ژنرال هایزر می‏خواهد که ایران را ترک کند.هایزر در یادداشت‏های روز جمعه 2 فوریه 1979 (13 بهمن 57) خود به این موضوع اشاره کرده و می‏نویسد «آقای سولیوان گفت که نگران شدت گرفتن احساسات منفی پیرامون حضور من در ایران است...او گفت که فکر می‏کند حضور من اکنون نتیجه معکوس می‏دهد و حتی ممکن است روی ارتش ایران اثر زیان باری داشته باشد، زیرا ممکن است تا زمانی که من اینجا باشم به خاطر اینکه متهم به گرفتن دستور از آمریکا نشوند دست‏به اقدامی نزنند.تا اینجا امتیازات منفی بسیاری از کشتارها را به من داده بودند.سفیر افزود که با صراحت‏به من می‏گوید که از وزارت خارجه خواهد خواست دستور بازگشت مرا صادر کنند.گفت این نظر اصلا شخصی نیست‏» .امام خمینی، که پس از مراجعت‏به ایران بر خلاف انتظار آقای بختیار به قم نرفتند و در مدرسه رفاه تهران اقامت گزیدند، بی اعتنا به تهدید کودتا به وعده‏ای که در سخنرانی خود در بهشت زهرا به مردم داده بودند عمل کردند و روز پانزدهم بهمن 1357 آقای مهندس بازرگان رامامور تشکیل اولین دولت انقلاب نمودند.فرمان نخست وزیری آقای مهندس بازرگان، که طی مراسمی در مدرسه رفاه در حضور خود امام و مهندس بازرگان، بوسیله آقای علی اکبر هاشمی رفسنجانی قرائت‏شد به این شرح است:
بسم الله الرحمن الرحیم
6/14/1399 ه.ق
15/11/57 ش
جناب آقای مهندس بازرگان بنا به پیشنهاد شورای انقلاب، بر حسب حق شرعی قانونی ناشی از آراء اکثریت قاطع قریب به اتفاق ملت ایران که طی اجتماعات عظیم و تظاهرات وسیع و متعدد در سراسر ایران نسبت‏به رهبری جنبش ابراز شده است.و به موجب اعتمادی که به ایمان راسخ شما به مکتب مقدس اسلام و اطلاعی که از سوابقتان در مبارزات اسلامی و ملی دارم، جنابعالی را بدون در نظر گرفتن روابط حزبی و بستگی به گروهی خاص مامور تشکیل دولت موقت می‏نمایم تا ترتیب اداره امور مملکت و خصوصا انجام رفراندوم و رجوع به آراء عمومی ملت درباره تغییر نظام سیاسی کشور به جمهوری اسلامی و تشکیل مجلس مؤسسان از منتخبین مردم جهت تصویب قانون اساسی نظام جدید و انتخاب مجلس نمایندگان ملت، بر طبق قانون اساسی جدید را بدهید.مقتضی است که اعضاء دولت موقت را هرچه زودتر با توجه به شرایطی که مشخص نموده‏ام تعیین و معرفی نمائید. کارمندان دولت، ارتش و افراد ملت‏با دولت موقت‏شما همکاری کامل نموده و رعایت انضباط را برای وصول به اهداف مقدس انقلاب و سامان یافتن امور کشور خواهند نمود.
موفقیت‏شما و دولت موقت را در این مرحله حساس تاریخی از خداوند متعال مسئلت می‏نمایم.
روح الله الموسوی الخمینی
آقای مهندس بازرگان پس از دریافت‏حکم نخست وزیر بیانات کوتاهی ایراد کرد و از آن جمله گفت «خدای بزرگ را شکر می‏کنم که چنین اعتبار و حسن شهرتی را که به هیچوجه اهلیت و لیاقت آنرا نداشته‏ام به من ارزانی داشته و همین موهبت الهی اعث‏شده است که آیت الله ابراز اعتماد و ارجاع چنین ماموریتی را به بنده عنایت‏بفرمائید و همچنین از ملت ایران تشکر می‏کنم که آیت الله مکرر تصریح فرموده‏اید که بنام ملت همصدای با ملت و برای ملت گامها و صداهای خود را برداشته و بلند کرده‏اید.این ماموریت، یعنی ریاست دولت موقت و تشکیل حکومت در شرایط بسیار دشوار و خطرناک عظیم‏ترین شغل و وظیفه و در عین حال بزرگترین افتخاری است که به بنده واگذار شده و شاید حق داشته باشم بگویم دشوارترین وظیفه و کاری است که در طول تاریخ 72 ساله مشروطیت ایران به نامزدها و مامورین نخست وزیری دیگر داده شده است.قاعدتا با توجه به جثه ضعیف و نواقص و معایب خودم نمی‏بایستی قبول این مسئولیت را کرده و زیر بار چنین امری رفته باشم، ولی از یک طرف بنا به ضرورت و وظیفه و مسئولیت طبیعی و انتظاری که داشته‏اند ناچار شدم که قبول کنم و مخصوصا با تاسی به رویه و سنتی که خود آیت الله در سراسر این دوران اداره و رهبری جنبش داشته‏اید و با عزم راسخ و با ایمان کامل به خداوند و اعتماد به موفقیت این راه رهبری فرموده‏اید، من هم همین راه را انتخاب می‏کنم و این اولین درس و اولین دستوری است که از آیت الله گرفته‏ام و فرمایش حضرت امیر، علی ابن ابیطالب را به کار می‏بندم که فرموده‏اند وقتی در برابر امر خطیر و کار مشکلی قرار گرفتند وارد شوید، به حول و قوه الهی مشکلات و مسائل حل خواهد شد..» . (7)
پس از معرفی آقای بازرگان به عنوان رئیس دولت موقت، که مراسم آن بطور کامل از تلویزیون دولتی پخش شد، و دعوت امام خمینی از مردم که «نظر خودشان را راجع به دولت آقای مهندس بازرگان، که الان یک دولت‏شرعی اسلامی است اعلام کنند» تظاهراتی در سراسر کشور به طرفداری از دولت موقت انقلاب آغاز شد و در بسیاری از وزارتخانه‏ها هم وزرای دولت‏بختیار را به عنوان وزرای غیر قانونی به وزارتخانه‏ها راه ندادند.
در این گیرودار بختیار همچنان در فکر نوعی سازش با نیروهای انقلابی و تشکیل یک دولت «وحدت ملی‏» با شرکت وزیرانی از جناح مخالف بود، و فرماندهان نظامی هم که با رفتن هایزر «سرپرست‏» خود را از دست داده بودند در بیم و نگرانی و سردرگمی عجیبی به سرمی‏بردند.
آخرین مرحله وقایعی که به سقوط رژیم انجامید در روزهای 19 و 20 بهمن ماه 1357 شکل گرفت و در روزهای 21 و 22 بهمن به ثمر رسید.روز پنجشنبه 19 بهمن عده‏ای از پرسنل نیروی هوائی با لباس نظامی در برابر محل اقامت امام خمینی در مدرسه رفاه اجتماع کرده و همبستگی خود را با انقلاب اعلام داشتند، جمعه شب (20 بهمن ماه 57) در مرکز آموزش نیروی هوائی در دوشان تپه، هنگام نمایش فیلم جریان بازگشت امام خمینی از تلویزیون، بین پرسنل نیروی هوائی که نسبت‏به امام ابراز احساسات می‏کردند و افراد گارد شاهنشاهی مامور به نیروی هوائی بگو مگو و مشاجره‏ای روی داد که بتدریج‏بالا گرفته و کار به تیراندازی کشید.بدنبال این درگیری، جمعیت که بر اثر شنیدن صدای تیراندازی و استمداد همافران از نیروهای انقلابی، در اطراف مرکزآموزش نیروی هوائی اجتماع کرده بودند، وارد محوطه مرکز آموزش شده و به کمک پرسنل نیروی هوائی درب اسلحه خانه‏ها را باز کرده و به توزیع اسلحه بین مردم پرداختند.تا ظهر روز شنبه 21 بهمن ماه درگیری از خیابان‏های اطراف مرکز آموزش هوائی به تمام شهر سرایت کرد و از ساعت‏یک بعد از ظهر حمله به کلانتری‏ها و تاسیسات نظامی در داخل شهر شروع شد. به دستور بختیار، فرمانداری نظامی ساعات منع عبور و مرور در شهر را ساعت 5/4 بعد از ظهر اعلام کرد و بلافاصله پس از پخش این اعلامیه از رادیو، امام خمینی اعلام داشت که توطئه‏ای در کار است و مردم نه فقط نباید دستور فرمانداری نظامی را مراعات کنند، بلکه باید به خیابانها ریخته و تظاهرات را گسترش دهند.همزمان با گسترش تظاهرات در شهر حملات سازمان یافته به کلانتریها و پادگان‏ها و مراکز نظامی در شهر، ادامه یافت و بسیاری از کلانتریها بدون مقاومتی تسلیم شدند.یک ستون تانک مرکب از سی دستگاه تانک نیز که به سرپرستی سرلشگر ریاحی فرمانده لشگر گارد برای کمک به نیروهای گارد در مرکز آموزش هوائی دوشان تپه حرکت کرده بود در بین راه متوقف شد، تعدادی از این تانکها به تصرف‏مردم در آمد و تعدادی را هم آتش زدند و عده‏ای از افسران و فرماندهان این واحد، از جمله خود سرلشگر ریاحی کشته شدند.
در آخرین جلسه شورای امنیت ملی که عصر روز یکشنبه 21 بهمن ماه در حضور بختیار تشکیل شد، بختیار برای اولین و آخرین بار به فرماندار نظامی تهران دستور داد که برای اجرای مقررات حکومت نظامی و متفرق ساختن مردم به اسلحه متوسل شوند و به سپهبد مقدم رئیس ساواک هم دستور داد طرحی را که برای دستگیری عده‏ای از رهبران مخالفان تهیه شده بود به موقع اجرا بگذارد، ولی دیگر برای اجرای این دستورات خیلی دیر شده بود: نه فرمانداری نظامی در آن شرایط قادر به متفرق ساختن مردم بود و نه رئیس ساواک منحل شده نیروئی برای اجرای طرح دستگیری رهبران مخالف در اختیار داشت.
مسلسل سازی تسلیحات ارتش از نیمه شب 21 بهمن ماه مورد حمله افراد مسلح قرار گرفت و صبح روز بعد به تصرف مردم در آمد. قره‏باغی در خاطرات خود می‏نویسد تلاش او در تمام شب برای اینکه نیروی کمکی برای مدافعان مسلسل سازی بفرستد به نتیجه‏ای نرسید و در تمام شب فرمانده هوانیروز و معاون او را پیدا نکرد! قره‏باغی ادامه می‏دهد: «ساعت در حدود 6 صبح (22 بهمن ماه 57) بود که سپهبد ربیعی تلفن کرده، اظهار داشت: نخست وزیر تلفن می‏زند و می‏گوید: «مرکز آموزش هوائی دوشان تپه و مسلسل سازی اداره تسلیحات را بمباران کنید!» و اضافه کرد: من در جواب گفتم که با این وضعیت پرسنل نیروی هوائی، بخصوص همافران که به عنوان اعتراض علیه افراد گارد تماما مسلح شده و درپشت‏بام‏های مرکز آموزش هوائی و ساختمان پست فرماندهی موضع گرفته‏اند.نیروی هوائی قادر به هیچگونه عملی نیست.سئوال کردم آقای بختیار چه جواب داد؟ اظهار داشت: «خود آقای بختیار می‏دانست‏که بمباران شهر در این وضعیت‏به هیچ وجه مقدور نمی‏باشد» .
قره‏باغی سپس وضع نیروهای نظامی و انتظامی را در صبح روز یکشنبه 22 بهمن این طور تشریح می‏کند:
«سپهبد رحیمی فرماندار نظامی تهران و رئیس شهربانی کشور به عللی که گفته شد، چون پرسنل شهربانی کلانتریها را تخلیه و مامورین فرمانداری نظامی نیز به تبعیت از آنها در شهر متفرق شده یا به سرباز خانه‏ها مراجعت نموده بودند، اظهار می‏نمود که فرماندهان مناطق فرمانداری نظامی نیز در مرکز فرماندهی خود حضور ندارند و امور فرماندهی وی بکلی مختل گردیده است! با غروب روز 22 بهمن 1357 عمر رژیم شاهنشاهی نیز در ایران به سر رسید.در تمام شب رادیو و تلویزیون ایران با پخش سرودهای انقلابی و اعلامیه‏ها و اطلاعیه‏های صادره از مقر امام خمینی در مدرسه رفاه و بیانیه‏های رئیس دولت موقت مردم را به نظم و آرامش فرا می‏خواند، ولی در لابلای این اعلامیه‏ها و اطلاعیه‏ها، اخبار تحریک آمیزی نیز پخش می‏شد که از نفوذ عناصر مشکوک در دستگاه رادیو و تلویزیون حکایت می‏کرد.اولین انتصاب دولت موقت نیز تعیین سرپرستی برای سازمان رادیو تلویزیون بود تا نظم و ترتیبی در کار این سازمان بوجود آورد.
در 24 ساعت ‏بعد آخرین مقاومت‏ها در برابر رژیم جدید در هم شکست.بسیاری از فرماندهان نظامی متواری یا دستگیر شدند و سپهبد بدره‏ای فرمانده نیروی زمینی در ستاد خود به قتل رسید.چند تن از فرماندهان نیز در پرده تلویزیون ظاهر شده و با انقلاب اعلام همبستگی کردند.دولت موقت، سرلشگر قره‏نی را که در رژیم گذشته به اتهام توطئه کودتا دستگیر و سپس مغضوب و برکنار شده بود به ریاست‏ستاد ارتش‏برگزید و قره‏نی موفق شد با سر و سامان دادن به وضع باقیمانده سازمان ارتش، از فروپاشی آن، که هدف گروههای افراطی و طرفداران تشکیل «ارتش خلقی‏» بود جلوگیری به عمل آورد.

فعالیت ها و برنامه های امام خمینی در روز نوزدهم بهمن سال 1357

از شكننده ‌ترین ضربات بر پیكر رژیم شاهنشاهی، حركت شجاعانه پرسنل نیروی هوایی ارتش در 19 بهمن 1357 بود كه بحق می‌توان آن را از ایام الله نامید. در این روز، نظامیان متعهد نیروی هوایی، با حضور در اقامتگاه رهبر بزرگ انقلاب اسلامی در مدرسه رفاه و بیعت با حضرت امام، سندی از افتخار، حماسه، رشادت و ایمان را در برگ‌های زرین انقلاب اسلامی به ثبت رسانیدند.

این حماسه حضور و بیعت قاطعانه ارتش، طلیعه خجسته پیوند ارتش با ملت مسلمان و انقلابی بود. اینگونه بود كه ارتشی كه مهمترین پشتوانه رژیم استبدادی پهلوی می‌نمود و با اتكای به این ارتش، سردمداران غربی و استكبار جهانی، ایران را جزیره ثبات می‌دانستند، بعلت تحولی كه انقلاب در روح انسان ها پدید آورده بود، در خدمت آرمان انقلاب اسلامی درآمد و در طول انقلاب نیز خصوصا در 8 سال دفاع مقدس حماسه‌های پر شوری در دفاع از كیان اسلام و انقلاب آفرید. امام خمینی در روز 19 بهمن 57 در جمع پرسنل نیروهای هوایی فرمودند: " در درود بر شما سربازان امام عصر سلام الله علیه، همانطور كه فریاد زدید، تاكنون در خدمت طاغوت بودید، طاغوتی كه همه هستی ما را ساقط كرد، طاغوتی كه ما را برده خارجی‌ها كرد و از امروز در خدمت امام عصر سلام الله علیه و در خدمت قرآن كریم هستید." تصویر بیعت پرسنل نیروی هوایی ارتش به هنگام بیعت و سلام نظامی در مقابل امام خمینی كه در روزنامه‌های فردای آن روز چاپ شد، دژخیمان رژیم را بیش از پیش نا امید و امواج خروشان انقلابی مردم را فزون تر كرد. اكنون تنها سه روز تا پیروزی انقلاب اسلامی باقی است.

" در درود بر شما سربازان امام عصر، همانطور كه فریاد زدید، تاكنون در خدمت طاغوت بودید، طاغوتی كه همه هستی ما را ساقط كرد، طاغوتی كه ما را برده خارجی‌ها كرد و از امروز در خدمت امام عصر سلام الله علیه و در خدمت قرآن كریم هستید." امام خمینی (ره)

• جمعی از پرسنل نیروی هوایی با انجام رژه و خواندن سرود در مقابل حضرت امام، با حركت اسلامی مردم ایران و رهبری نهضت اعلام همبستگی كردند. ایشان همچنین از راهپیمایی مردم در حمایت از دولت مهندس بازرگان تشكر كردند.

• مطبوعات و رادیو ریاض : مهندس بازرگان اعلام كرد نتوانسته است رضایت ارتش را جلب كند و ارتشیان از قانون اساسی حمایت می‌كنند. وی طی اولین سخنرانی عمومی پس از اعلام نخست وزیری دولت موقت گفت : بنده ماشین سواری نازك نارنجی هستم كه باید روی جاده‌های آسفالت و راه هموار حركت كنم.

•  ستاد ارتش، عكس روزنامه كیهان مبنی بر رژه افسران نیروی هوایی در مقابل حضرت امام را تكذیب كرد.

•  طرفداران قانون اساسی، شهر خوی را به آتش كشیدند و در شهر گنبد به یك حمام یورش بردند.  عده‌ای از هواداران رژیم كه به طرفداری قانون اساسی در تهران تجمع كرده بودند، با مخالفین خود به زد و خورد پرداختند.

•  خبرنگار لوس‌آنجلس تایمز، در تیراندازی‌های خیابان فرح‌آباد ژاله تیر خورد و كشته شد.

•  طی روزهای گذشته و امروز، شهر تهران شاهد تظاهرات مردم و فریاد و خشم كلیه اقشار در مقابل رژیم بود. بانك‌ها و دیگر مؤسسات دولتی مورد هجوم مردم به ستوه آمده از جنایت‌های شاه قرار گرفتند و شعله‌های آتش از همه سو زبانه می‌كشید.

•  امام خمینی طی نطق كوتاهی كه از شكبه تلویزیونی كاركنان اعتصابی رادیو و تلویزیون بطور مستقیم پخش می‌شد ضمن آرزوی موفقیت برای كاركنان رسانه‌های گروهی گفتند: دستگاه‌هایی در این قسمت بوده و هست كه بایستی در خدمت مردم می‌بودند. ولی رژیم غاصب از آنها در راه هدف‌های نامشروع استفاده كرده است.

بازرگان طی اولین سخنرانی عمومی پس از اعلام نخست وزیری دولت موقت گفت : بنده ماشین سواری نازك نارنجی هستم كه باید روی جاده‌های آسفالت و راه هموار حركت كنم.

•  در درگیری‌های گرگان، پنج نفر كشته و یازده نفر مجروح شدند.

•  خانواده افسران بازداشتی نیروی هوایی، همچنان با ادامه تحصن، تهدید به اعتصاب غذا كردند.

•  مهندس شریف امامی كه از طرف دادستانی ممنوع‌ الخروج شده بود، از كشور گریخت.

•  افراد مسلح به یك شعبه بانك ملی در كرمان دستبرد زدند. همچنین موجودی یكی از شعب این بانك در تهران نیز سرقت شد.

فعالیت فعالیت ها و برنامه های امام خمینی در روز18 بهمن سال 1357

• حجت‌الاسلام دكتر محمد مفتح در مورد این كه چرا امام خمینی هنگام بازگشت به ایران در پاسخ به این سؤال خبرنگار كه از ورود به ایران چه احساسی دارید ؟ ایشان فرمودند " احساسی ندارم " چنین گفت :

"برای امام خمینی كه سال‌ها عمرشان را صرف مبارزات ملی كرده‌اند چه احساسی می‌تواند گویاتر از این باشد كه جان در كف و با قبول تمام مخاطرات تصمیم گرفتند كه به ایران برگردند تا در كنار مردم مسلمان ایران باشند ، بعلاوه برغم توصیه‌های اطرافیان كه عزیمت ایشان را به بهشت‌زهرا به دلیل ازدحام و مخاطرات احتمالی منع می‌كردند ایشان با قبول همه این مخاطرات به بهشت‌زهرا رفتند تا خاطره شهدا را زنده كنند و با وجود ضعف شدید ناشی از ازدحام باز هم تأكید كردند كه لازم است در دیدار مجروحین در بیمارستان هزار تختخوابی(بیمارستان امام خمینی كنونی) بروند و لذا صرف نظر از دیدگاههای فكری ایشان ، این رفتارها می‌تواند مبین احساس عمیق رهبر انقلاب نسبت به مردم و مملكت باشد . "

دكتر مفتح در ادامه به این سخن امام استناد كرد كه می‌فرمایند « كسی كه به مسلمین و جامعه بشری رهبری دارد همیشه باید جهان عمومی و منافع مردم را در نظر بگیرد و از جهان خصوصی و عواطف شخصی چشم بپوشد »

اطلاعات 18/11/1357 ، ص 8

• صبح امروز جمعی از قضات وكلای دادگستری در مدرسه علوی به حضور امام خمینی رسیدند و پشتیبانی خود را از انقلاب اسلامی و رهبری انقلاب اعلام داشتند. در این ملاقات امام خمینی طی سخنانی به وضع اسفناك كشور اشاره كردند و متذكر شدند كه قضات و وكلا در آینده در بازسازی كشور وظایف خطیری به عهده خواهند داشت .

ما از كشوری كه شاه در آنجا به سر می‌برد خواهیم خواست او را تحویل دهد تا محاكمه و مجازات شود . اما اگر آنها از استرداد وی خودداری كردند در دادگستری او را غیابا محاكمه كرده و پس از محكومیت اموال او را ضبط خواهیم كرد .

امام خمینی ضمن اشاره به وضع نابسامان قوه قضاییه در گذشته گفتند در آینده كلیه فاسدان و كسانیكه از بیت‌المال مردم سوء استفاده كرده در دادگستری محاكمه خواهند شد و در رأس این اشخاص شاه قرار دارد . ما از كشوری كه شاه در آنجا به سر می‌برد خواهیم خواست او را تحویل دهد تا محاكمه و مجازات شود . اما اگر آنها از استرداد وی خودداری كردند در دادگستری او را غیابا محاكمه كرده و پس از محكومیت اموال او را ضبط خواهیم كرد .

صحیفه امام ج 6 ص 91

اطلاعات 19/11/1357 ص 2

كیهان 19/11/1357 ص 3

• احمد مفتی‌زاده و جمعی از مردم كردستان در مدرسه علوی به حضور امام خمینی رسیدند. در این دیدار حضرت امام خمینی طی تأكید بر وحدت شیعه و سنی فرمودند « بر همه لازم است كه دست به دست هم بدهیم و از آن اشتباهاتی كه در سابق بوده دست برداریم و دستهایی كه ما را جدا كنند قطع كنیم »

صحیفه امام – جلد ششم ص 95

كیهان 18/11/1357 ص 2

• كارگران كارخانه‌های سیمان ، شركت نفت ، گاز و پتروشیمی ، چیت‌سازی ، كاركنان راه‌آهن ، بانك ملی ، بانك مركزی و جامعه ورزشكاران تهران و پرسنل نیروهای زمینی و هوایی در محل مدرسه علوی – اقامتگاه امام خمینی – با معظم له دیدار كردند . گروههای شركت كننده مراتب پشتیبانی خود را از رهبر انقلاب اسلامی و نخست‌وزیر دولت موقت اعلام داشتند »

كیهان 19/11/1357 ص 9

• حضرت امام در دیدار با روحانیون شهر اهواز گفتند: ادامه نهضت یك تكلیف است.

•  در ملاقات وكلای دادگستری با حضور امام، ایشان گفتند كه شاه باید محاكمه شود.

•  سخنگوی وزارت خارجه آمریكا گفت: ما از اجرای قانون اساسی پشتیبانی می‌كنیم. ما از راه دیپلماتیك با همه گروه‌ها، از جمله مهدی بازرگان، در تماس بوده‌ایم؛ اما پس از انتخاب وی به نخست وزیری، هیچگونه تماسی با وی برقرار نشده است.

یك تبعه آمریكا كه در اصفهان راننده‌ای را مضروب كرده بود، توسط محكمه شرعی مردم، پس از پرداخت دیه، آزاد شد. تشكیل این دادگاه مردمی نشانه قوت یافتن روز افزون مردم مسلمان است.

•  وزارت خارجه آمریكا اعلام كرد هنوز دولت بختیار را به رسمیت می‌شناسد. از طرفی سخنگوی كاخ سفید گفت: بختیار باید نظر اكثریت مردم را بپذیرد.

•  روحانیون و مردم زنجان و بخش‌های تابعه در یك راهپیمایی بی‌سابقه پنجاه هزار نفری، حمایت قاطع خود ار از امام خمینی و نخست وزیر منصوب او اعلام داشتند. در این اجتماع، حجت‌الاسلام ابوالفضل شكوری به نمایندگی از مردم و روحانیت، قطعنامه سی ماده‌ای را مبنی بر: 1ـ انحلال رژیم شاهنشاهی . 2ـ انحلال مجلسن و دولت بختیار . 3ـ مشروعیت دولت مهندس بازرگان، قرائت كرد و مورد تأیید قرار گرفت.

•  رادیو لندن و رادیو مسكو: صدها تن از افسران سابق، از جمله چند تن از امرای ارتش كه به علت مخالفت شاه از ارتش اخراج شده‌اند، پشتیبانی خود را از آیت‌الله خمینی اعلام كردند.

•  فرماندار نظامی تهران به این دلیل كه مردم به مقررات حكومت نظامی اهمیت نمی‌دهند، ساعات منع عبور و مرور را كاهش داد.

•  سیزده نفر دیگر از نمایندگان مجلس استعفا دادند.

•  جمعی از هواداران رژیم به طرفداری از قانون اساسی، در یكی از سالن‌های ورزشگاه امجدیه اجتماع كردند.

•   سرهنگ شكوری، رییس آجودانی ستاد لشكر شصت و چهار رضائیه، به هنگام رفتن به پادگان، ترور شد.

•  شركت‌های مهم حمل و نقل هوایی به علت نا امن بودن قلمرو هوایی ایران، پرواز‌های خود را به ایران قطع كردند.

•  مجمع عمومی سازمان ملل متحد از اوضاع ایران اظهار نگرانی كرد.

•  یك تبعه آمریكا كه در اصفهان راننده‌ای را مضروب كرده بود، توسط محكمه شرعی مردم، پس از پرداخت دیه، آزاد شد. لازم به تذكر است كه طبق قانون كاپیتولاسیون، محاكم ایران حق محاکمه هیچیك از افراد تبعه آمریكا را ندارند. تشكیل این دادگاه مردمی نشانه قوت یافتن روز افزون مردم مسلمان است.

فعالیت ها و برنامه های امام خمینی در روز هفدهم بهمن سال 1357

- از لحظه ورود امام خمینی به ایران،‌ آیات عظام قم، مشهد و نجف و سراسر كشور و علمای اعلام و حجج اسلام و سایر طبقات مردم، طی تلگراف‌ها و نامه ورود معظم له را تبریك گفته و پیروزی نهایی انقلاب اسلامی را از خداوند متعال خواستار شدند، امام خمینی پاسخ آقایان مراجع تقلید و آیات عظم را جداگانه دادند، ولی نظر به این كه تلگراف‌ها و تبریكات سایر طبقات زیادتر از حدی بود كه بتوان به همه آنها پاسخ داد. لذا معظم له طی پیامی كه از مدرسه علوی منتشر كردند از كلیه كسانی كه بازگشت ایشان به ایران را «به وسیله تلگراف، نامه و مطبوعات تبریك گفته یا شكرگزاری و اظهار محبت، وفاداری، قدردانی و همبستگی كرده‌اند» تشكر كرده «و پیروزی همه را در غلبه بر دشمنان اسلام و مسلمین و برقرار ساختن جمهوری اسلامی از خداوند متعال» خواستار شدند.

اطلاعات 17/11/1357 ، ص 2

- جمعی از پرسنل نیروی دریایی در مدرسه علوی با امام خمینی دیدار و گفتگو كردند.

- حضرت امام خطاب به نظامیانی كه برای بیعت با او آمده بودند، فرمودند: «از حالا به بعد شما در خدمت ملت باشید ... دست این اجانب باید كوتاه بشود. چه قدر آمریكا باید از این مملكت ببرد و بخورد یا انگلستان با سایر جاها . ما باید یك وقت هم زنده بشویم، بیدار شویم .... آزادی را بگیریم» حضرت امام بر ایجاد ارتش مستقل تأكید می‌كنند و می‌فرمایند «ما فریاد می‌كنیم كه باید ارتش مستقل باشد. یعنی نوكر نباشد ... با همه دست به دست هم بدهید و این كارها را اصلاح بكنید، درست بكنید ...مملكت را باید بسازید از سر، اینهایی كه در ارتشند و پاكدامنند ارتش را بسازند».

دشمنان اسلامند كه می‌خواهند ما را با برادرهای خودمان مختلف كنند ...

صحیفه جلد 6 ، ص 75

- امام خمینی در مدرسه علوی در دیدار با صادركنندگان خشكبار و دانه‌های روغنی به خروج سرمایه‌های ملی ار كشور بوسیله شاه و دودمان و بستگان به رژیم اشاره كردند فرمودند: "...مملكتی كه الان دست شما افتاده است. مملكتی است كه «اجنبی زده» باید گفت «جنگ زده» ، «زلزله زده» .. همه باید دست به هم بدهید كه جامعه ملی انسانی ایران ان‌شاءالله از زیر بار این اختناق و این گرفتاری‌ها بیرون بیاید ... و از این انهدامی كه دارد پیدا می‌كند نجات بدهند».

صحیفه جلد ششم ، ص 78

- امام خمینی در دیدار با گروهی از مردم،‌ پزشكان و داروسازان طی سخنانی در مدرسه علوی تأكید كردند كه حجم خرابی‌های كشور در همه زمینه‌ها بدان اندازه است كه بازسازی آن از عهده یك دولت و یك گروه خارج است و باید همه دست به دست همه بدهند تا این خرابی‌ها از نوساخته شود.

صحیفه جلد ششم ، ص 86

- طلاب و مدرسین حوزه علمیه قم و كاركنان هواپیمایی ملی شركت نفت در مدرسه علوی با امام خمینی دیدار كردند. در این ملاقات امام خمینی با بیان ضرورت حفظ وحدت كلمه جهت نیل به پیروزی نهایی و توصیه به ارتش در پیوستن به ملت، نسبت به اقلیت‌های مذهبی و نیز اهل سنت تأكید می‌كنند كه : «دشمنان اسلامند كه می‌خواهند ما را با برادرهای خودمان مختلف كنند ... اسلام اقلیت‌های مذهبی را در مملكت ما محترم می‌شمرد. و همین‌طور ، در اسلام بین شیعه و سنی ابدا تفرقه نیست ... و كسی كه این اجتماع را بخواهد به هم بزند، یا جاهل است و یا مغرض و نباید به این حرفها گوش بكنند».

صحیفه اما جلد ششم ، ص 84-82

اطلاعات 18/11/1357 ، ص 8

كیهان 17/11/1357، ص 1

رویدادهای 17 بهمن 57

* صبح امروز در پی تشكیل جلسه مجسل و حضور بختیار، فانتوم‌ها و هلیكوپترهای نیروی هوایی بر فراز تهران مانور دادند.

 * بختیار به هنگام سخنرانی در مجلس شورا گفت: دولت موقت تا شوخی و حرف است، تحمل می‌كنم ... من در مقام نخست وزیری قانونی مملكت می مانم تا انتخابات آزاد آینده را انجام دهم.

* دكتر سعید، رییس مجلس شورا، در جلسه امروز مجلس اظهار داشت: بازگشت حضرت‌ آیت‌الله العظمی خمینی، مرجع عالیقدر تشیع را به خاك وطن از طرف خود و عموم نمایندگان خوش آمد می‌گویم.

* مردم زاهدان، اعم از شیعه و سنی، كه به پشتیبانی دولت مهندس بازرگان دست به راهپیمایی زده بودند، از سوی چماق به دستان مورد هجوم قرار گرفتند. در این حادثه، شصت و دو نفر كشته یا زخمی شدند.

 * در مراسم فارغ التحصیلی دانشجویان دانشكده افسری، افسران جوان از سوگند وفاداری به شاه معاف شدند.

فعالیت ها و برنامه های امام خمینی در روز شانزدهم بهمن سال 1357

• علمای خوزستان و جمعی از مردم در مدرسه علوی با امام خمینی ملاقات و گفتگو نمودند، امام خمینی طی سخنانی وحدت كلمه را رمز پیروزی ملت ایران دانستند و فرمودند: « ما تكلیفمان الان این است كه دنباله این نهضت را بگیریم و همه با هم در صف واحد بدون اینكه اصلا امتیازی در كار باشد الا فی مقام الهدایة. و این راه را طی بكنیم و به آخر برسانیم».

• امام خمینی در یك كنفرانس مطبوعاتی مهندس مهدی بازرگان را به عنوان نخست وزیر دولت موقت حكومت اسلامی ایران معرفی نمودند. این كنفرانس ساعت هفده و هفده دقیقه امروز در سالن دبیرستان علوی تهران برگزار شد، در این كنفرانس مطبوعاتی بیش از 400 نفر خبرنگار و عكاس ایرانی و خارجی شركت داشتند.

ابتدا امام خمینی طی سخنانی ضمن تشریح اوضاع آشفته ایران و تأكید بر غیرقانونی بودن رژیم پهلوی، مهندس مهدی بازرگان را به عنوان نخست‌وزیر دولت موقت معرفی نمودند و اعلام نمودند كه «اطاعت از حكومت وی واجب است و مخالفت با این حكومت مخالفت با شرع است، قیام بر علیه شرع است» قیام بر علیه حكومت شرع جزایش در قانون ما هست، در فقه ما هست، جزای آن بسیار زیاد است».

پس از سخنان امام خمینی و معرفی نخست وزیر دولت موقت خبرنگار پرسش‌های خود را مطرح كردند. امام به این پرسش‌ها به اختصار پاسخ دادند. حضرت امام در پاسخ به این سؤال كه [حضرت آیت‌الله فرمودید كسانی كه این دولت را نپذیرند مجازات خواهد شد، اگر ارتش نپذیرفت چه پیش‌بینی می‌كنید و چه خواهید كرد؟] فرمودند: «ارتش چنان عملی را نخواهد كرد و اگر بكند اولا از طرف خدا مجازات خواهد شد و ثانیا در موقع مقتضی جزایی را كه قانون اسلام تعیین كرده است اجرا می‌كنیم. اگر خدای نكرده چنین كردند اعلام می‌كنیم». سپس آقای بازرگان از امام تشكر كرد و اظهار داشت «این مأموریت یعنی سیاست دولت موقت و تشكیل حكومت در شرایط بسیار دشوار و خطرناك عظیم‌ترین شغل و وظیفه و در عین حال بزرگترین افتخاری است كه به بنده واگذار شده است».

اطلاعات 17/11/1357 ، ص 8

كیهان 17/11/1357 ، ص 3

صحیفه امام ، ج 6 ، ص 61-56

نهضت روحانیون ایران ، ج 10 ، ص 227

• جمعی از نمایندگان مستعفی مجلس شورای ملی در مدرسه علوی به حضور امام خمینی رسیدند، حضرت امام طی سخنانی فرمودند: « ما در طول مدت پنجاه سال یك مجلس قانونی نداشتیم. مجالس ما به ملت مربوط نبوده، این ملت به حساب نمی‌آمد».

• امام خمینی با انتقاد از نحوه‌ی انتخابات با استناد به گفته شاه كه گفته بود لیست نمایندگان را از سفارت نامه می‌آوردند افزودند كه « اگر راست می‌گفت، مجالسمان مجالس آمریكایی بود و اگر دروغ می‌گفت و لیست نمی‌آوردند مجالسمان مجالس شاهنشاهی بود. مجلس ملت نبود، بنابراین هر كس از این مجلس ناشی شده غیرقانونی است، بلكه همه قوانین و قراردادهایی كه در این پنجاه سال [بسته] شده است، برخلاف قانون بوده چون مجلس « مجلس ملی نبوده... این دولت كه پیشنهاد كرده دولت متكی بر ملت» نیست.

صحیفه جلد ششم ص 64-63 

• حجت‌الاسلام محمدتقی فلسفی بعد از سالها ممنوع‌المنبر بودن در حضور دیداركنندگان از امام خمینی در مدرسه علوی سخنرانی كرد. پس از سخنرانی ایشان امام فرمودند « اعلام كنید كه از این پس منبر آقای فلسفی فتح شده است ».

اطلاعات 18/11/1357 ص 2

كیهان 17/11/1357 ص 2

رویدادهای 16 بهمن :

• انتخاب بازرگان به عنوان نخست وزیر دولت موقت، رسما اعلام شد. حكم و فرمان نخست وزیری كه با اتفاق آراء شورای انقلاب و تصویب امام خمینی صادر شده بود، توسط حجت‌الاسلام والمسلمین رفسنجانی در حضور حضرت امام و آقای بازرگان قرائت شد. حضرت امام در حكم نخست وزیری بازرگان، وی را موظف به انجام رفراندوم تغییر نظام به جمهوری اسلامی، تشكیل مجلس مؤسسان (خبرگان) برای تصویب قانون اساسی، برگزاری انتخابات مجلس شورا طبق قانون اساسی جدید و انتخاب هیأت وزیران بدون در نظر گرفتن روابط حزبی كردند. در متن حكم آمده است: بنا به پیشنهاد شورای انقلاب، بر حسب حق شرعی و قانونی ناشی از آراء اكثریت قاطع قریب به اتفاق ملت ایران كه طی اجتماعات عظیم نسبت به رهبری جنبش ابراز شده است، جنابعالی را مأمور تشكیل دولت موقت می‌نمایم.

•  مهندس بازرگان پس از قرائت حكم نخست وزیری گفت: خدای برگ را شكر می‌كنم كه چنین اعتبار و حسن شهرتی را كه به هیچوجه اهلیت و لیاقت آن را نداشتم، به من ارزانی داشته و همین موهبت الهی باعث شده كه آیت‌الله، ابراز اعتماد و ارجاع چنین مأموریتی را به بنده عنایت بفرمایند و همچنین تشكر از ملت ایران می‌كنم.

•  حضرت امام در فرمایشات خود بعد از سخنان مهندس بازرگان به عنوان نخست وزیر، از مردم خواستند تا با تظاهرات آرام و از طریق مطبوعات، نظر خود را درباره دولت بازرگان ابراز نمایند. ایشان در یك مصاحبه قبل از قرائت حكم گفتند: مخالفت با این حكومت، مخالفت با شرع است.

•  بازرگان پس از خروج امام از محل جلسه، در رابطه با تهدید بختیار در مورد نخست وزیری دولت موقت، گفت: از این اخطار نمی‌ترسیم، اگر تهدید می‌خواهند بكنند، به چیز دیگری ما را تهدید كنند. این چیز خیلی كوچكی است و اگر عملی شود، بنده شخصا خیلی ممنون می‌شوم؛ چون راحت می‌شوم.

•  رادیو مسكو برای اعلام نخست وزیری بازرگان برنامه خود را قطع كرد.

•  بختیار گفت: هر كس اكثریت داشت، حكومت می‌كند.

•  آسوشیتد پرس: با توجه به اینكه شانس موفقیت بختیار روز به روز كمتر می‌شود، سخنگوی وزارت خارجه آمریكا به ابراز حمایت ملایم از بختیار بسنده كرد.

•  بنا به نوشته مجله تایم: سالیوان، سفیر آمریكا در ایران، از همكاران خود خواسته است كه با مخالفان رژیم گفتگو كرده، سیاست آمریكا را برای آنان تشریح كند.  رییس سازمان سیا اعتراف كرد كه در رابطه با پیش بینی مسائل ایران، این سازمان ناكام بوده است. وی گفت: چیزی كه ما پیش بینی نمی‌كردیم، این بود كه یک مرد هفتاد و هشت ساله كه مدت چهارده سال در تبعید بود، این نیروها را به هم پیوند زند.

فعالیت ها و برنامه های امام خمینی در روز پانزدهم بهمن سال 1357

• حضرت امام خمینی به پیام تبریك آیت‌الله كاظم شریعتمداری كه به مناسبت بازگشت ایشان به ایران مخابره شده بود پاسخ گفتند.

صحیفه جلد ششم ص 53

• صدها نفر از همافران و پرسنل نیروی هوایی و زمینی در مدرسه علوی با امام خمینی دیدار كردند. در این دیدار نظامیان با شعار « ما همه سرباز توییم خمینی – گوش به فرمان توییم خمینی» وفاداری خویش را نسبت به امام امت ابراز داشتند.

كیهان 16/11/1357 ص 2

• امام خمینی در 26 دی ماه در آستانه خروج شاه اعلام كردند كه « ما دولت را به همین زودی معرفی خواهیم‌كرد»(1) بعد از فرار شاه در پیامی به ملت ایران فرمودند كه «دولت موقت برای تهیه مقدمات انتخاب مجلس مؤسسان به زودی معرفی می‌شود و به كار مشغول خواهد شد. وزارت‌خانه‌ها موظفند كه آنان را پذیرفته و با آن همكاری صمیمانه كنند، این جانب به صلاح وزرای غیرقانونی می‌دانم كه بركناری خود را اعلام كنند و خود را در مسیر ملت قرار دهند».

• ایشان در روز 12 بهمن در بهشت زهرا به ملت نوید دادند كه «من دولت تعیین می‌كنم، من به پشتیبانی این ملت دولت تعیین می‌كنم»(2) «حضرت امام در جلسه مهمی كه در شب پانزده بهمن ماه با اعضای شورای انقلاب داشتند و تا ساعت 23 شب ادامه یافت، نخست وزیری بازرگان تصویب گردید. و صبح روز پانزدهم بهمن این خبر از سوی یكی از اعضای بیت‌ امام منتشر شد». (3)

1ـ صحیفه امام ، جلد 5 ، ص 485

2ـ صحیفه امام ، جد 6 ، ص 14

3ـ اطلاعات 15/11/1357 ، ص 2 

• دكتر محمد مفتح یكی از نزدیكان امام خمینی شایعه ملاقات بین بختیار با امام خمینی و هم چنین ملاقات میان مهندس بازرگان و بختیار را قویا تكذیب كرد.

( كیهان 16/11/1357)

رویدادهای 15 بهمن :

• حضرت امام خمینی طی یك سخنرانی جوانان را به ادامه تظاهرات و اعتصابات فرا خواندند.

•  به دنبال جلسه روز گذشته شورای انقلاب ـ كه نخست وزیری دولت موقت به مهندس بازرگان پیشنهاد شده بود ـ این شورا برای گرفتن جواب از وی تشكیل جلسه داد.

 بازرگان درباره این جلسه می‌گوید: ابتدا پس از تشكراز حسن ظن آقایان، گفتم «اگر بنده را نامزد نخست وزیری نمایید با علم و اطلاع از افكار و اخلاق و سوابقم خواهد بود... همه می‌دانید كه من معتقد به دمكراسی و مشورت و اعتقاد به دیگران هستم و از تندی و تعجیل احتراز دارم و علاقمند به مطالعه و علم تدریجی هستم.

 حال اگر با این سوابق و شرایط قبولم دارید، پیشنهاد فرمایید.» عكس‌العمل مثبت یا منفی در مجلس ندیدم. سكوت و قبولی و اصرار مجدد آقایان روحانی عضو شورا و امام در برابر شرایط و اتمام حجت من باعث تعجبم شد و انتظار آن را نداشتم.

•  شاپور بختیار گفت: درهای مذاكره با آیت‌الله خمینی همچنان باز است ... جمهوری اسلامی برای من مجهول است. وی افزود كه من نه با شاه و نه با (امام) خمینی سازش نمی‌كنم و اجازه تشكیل دولت موقت را به او (امام خمینی) نمی‌دهم.

•  رادیو عدن: عده زیادی از افسران پایگاه هوایی همدان، در پایگاه بازداشت و زندانی شدند.

•   وزرای خارجه آمریكا و انگلیس طی دیدار دیوید اوئن از آمریكا، در مورد اوضاع ایران به گفتگو نشستند. بغداد نیز با اعزام هیأتی به عربستان، به بررسی اوضاع ایران و منطقه پرداخت.

•  ژنرال هایزر، فرستاده ویژه آمریكا به ایران، با اتمام مأموریت حساس خود و مذاكرات مكرر با مقامات ایرانی، عازم آمریكا شد. سخنگوی وزرات خارجه آمریكا گفت: هایزر سعی كرد تا نظامیان ایران از بختیار حمایت كنند. وی به این علت ایران را ترك كرد كه اقامت وی به احساسات ضد آمریكایی در ایران دامن می‌زد.

• بنا به گزارش دولت آمریكا، ایران به علت كمبود مالی در اثر از دست دادن فروش نفت، قرارداد ده میلیارد دلاری خرید اسلحه از آمریكا را لغو كرد. گفتنی است چون امریكا نظام سلطنتی ایران را در خطر می‌دید، فروش این سلاح‌ها، از جمله چندین فروند آواكس را به مصلحت خویش نمی‌دید. لذا یكی از مأموریت‌های هایزر، بر هم زدن این قرارداد به نحوی بود كه آمریكا متضرر نشود.

•  خانواده‌های همافران و درجه‌داران بازداشتی و نیروی هوایی، با تجمع در دادگستری به عنوان اعتراض به دستگیری آنها،‌ خواهان آزادی این همافران شدند.

•  همافران نیروی هوایی در بهبهان به عنوان طرفداری از امام خمینی، دست به راهپیمایی زدند.

•  از سوی آیت‌الله گلپایگانی ، اعلامیه‌ای خطاب به نمایندگان مجلس، هیأت دولت و امراء ارتش، منتشر شد.

•  آیت‌الله سیدمحمدباقر صدر با ارسال نامه‌ای از عراق برای حضرت امام، از مبارزات ملت ایران حمایت كرد.

•  به مناسبت ورود حضرت امام به ایران، از سوی آیت‌الله مرعشی نجفی تلگرامی برای ایشان ارسال شد.

• دولت بختیار برداشت از پس‌انداز و سپرده‌های بانكی مردم را محدود كرد.

• یك خبرگزاری ژاپنی گزارش داد: یك نماینده از سوی امام خمینی، با برژنف در بلغارستان، ملاقات و گفتگو كرده است. تذكر: برژنف از سیزدهم تا هفدهم ژانویه 1979، مطابق با بیست و سوم دی ماه 1357، در بلغارستان بسر می‌برده است.

• شهردار تهران در حضور حضرت امام استعفا كرد. امام سپس وی را مجددا به عنوان شهردار منصوب كردند. جواد شهرستانی از سوی دولت بختیار ممنوع‌الخروج شد.

• دو تن از وزرای سابق به نام‌های عبدالمجید مجیدی و هوشنگ نهاوندی، توسط فرمانداری نظامی بازداشت شدند.

• خسرو قشقایی پس از بیست و پنج سال تبعید در آمریكا، به ایران بازگشت. وی یكی از رهبران ایل قشقایی است.

فعالیت ها و برنامه های امام خمینی در روز چهاردهم بهمن سال 1357

- امام خمینی در یك مصاحبه مطبوعاتی شركت كردند كه با ازدحام بی‌سابقه خبرنگاران داخلی و خارجی انجام گرفت، در این مصاحبه مطبوعاتی آقایان صادق قطب‌زاده و ابراهیم یزدی سوالات خبرنگاران را به زبان‌های فرانسه و انگلیسی ترجمه می‌كردند.

- امام خمینی در مورد دولت بختیار فرمودند: «دولت بختیار فاسد و غیرقانونی است و باید كنار برود.... قانون اساسی كه تدوین شده به آراء عمومی گذاشته می‌شود كه اگر مردم قبول كردند. رژیم جمهوری و قانون جمهوری خواهد بود». راجع به اعضای شورای انقلاب گفتند: «شورای انقلاب تعیین شده‌اند و دولت را به زودی معرفی خواهم كرد».

1.ایشان اعلام كردند «تا زمانی كه بختیار از نخست وزیری استعفا ندهد با وی ملاقات نخواهد كرد»، امام خمینی افزودند «كه چنانچه بختیار «برای سركوبی ملت» نیروهای اسراییلی را به ایران فرا خواند تكلیف او را روشن خواهیم كرد». رهبر كبیر انقلاب از ارتش خواستند تا «دولت غاصب كنار برود تا مردم تكلیفشان را با او معین كنند».

- حضرت امام خمینی كاركنان و نویسندگان روزنامه اطلاعات را به حضور پذیرفتند ایشان طی سخنان كوتاهی بیان داشتند «اهل قلم وظیفه خطیری دارند و باید هوشیار و مراقب باشند چرا كه یك كلمه به صورت مكتوب گاه می‌تواند زیان‌بخش باشد». امام در پاسخ به سؤال یكی از نویسندگان روزنامه اطلاعات (علیرضا نوری‌زاده) در مورد آزادی مطبوعات در حكومت عدم اسلامی اظهار داشتند: چون اسلام ذیل آزادی و آزادگی است، پس «مطبوعات اسلامی» آزاد خواهند بود.

" چنانچه بختیار «برای سركوبی ملت» نیروهای اسراییلی را به ایران فرا خواند تكلیف او را روشن خواهیم كرد "

- حضرت امام در دیداری كه با روحانیون داشتند ضمن تأكید بر ائتلاف علما و روحانیون با سایر اقشار و طبقات جهت غلبه برابر قدرت‌ها فرمودند: «چون وحدت كلمه در كار بود با مشت‌تان تانك‌ها را خرد كردید، خون بر شمشیر غلبه كرد». ایشان در بخشی دیگر از بیانات خود، خود را نه رهبر ملت بلكه «خادم ملت» و «خادم مردم» می‌دانستند «من از بیرون آمده‌ام خدمت به شما بكنم، 3.من خادم شما هستم، من خادم ملت شما هستم، من آمده‌ام كه بزرگواری شما را حفظ كنم، من آمده‌ام كه دشمن‌های شما را زمین بزنم، من آمده‌ام كه ملت را یك ملت مستقلش كنم، دولت اگر پیدا شود یك دولت مستقل باشد، من آمده‌ام كه دست اجانب را از این مملكت كوتاه كنم، من آمده‌ام كه رسوا كنم اینهایی كه به اسم ملیت، به اسم نمی‌دانم قانون اساسی، به اسم كذا می‌خواهند مسایل سابق را عود بدهند».

4.جواد شهرستانی به حضور امام رفت و از سمت خود به عنوان شهردار تهران استعفا كرد و معروض داشت كه اگر امام لازم بدانند وی حاضر است به عنوان شهردار امام (نه شهردار دولت بختیار) بر سر كار خود برگردد، امام دستور دادند كه این مطلب به متن استعفانامه اضافه شود.

جمعی از بانوان با امام خمینی در مدرسه شماره 2 علوی دیدار كردند. با آنكه این دیدار از ساعت 30/3 – 30/5 بعدازظهر تعیین شده بود شمار دیدار كنندگان به اندازه‌ای بود كه مراسم تا ساعاتی از شب به طول انجامید.

6.جمعی از بانوان با امام خمینی در مدرسه شماره 2 علوی دیدار كردند. با آنكه این دیدار از ساعت 30/3 – 30/5 بعدازظهر تعیین شده بود شمار دیدار كنندگان به اندازه‌ای بود كه مراسم تا ساعاتی از شب به طول انجامید. در خیابان‌های اطراف اقامتگاه امام ترافیك سنگین به وجود آمده بود و به رغم باران تندی كه می‌بارید و عبور و مرور را دشوار می‌ساخت. گروه بانوان حاضر نبودند بازگردند و مصرانه می‌خواستند امام را ببینند.

- چند تن از استادان عضو جامعه اسلامی دانشگاهیان و حضرات آیات، حسینعلی منتظری، سید محمود طالقانی، مرتضی مطهری و آقایان قندی، توسلی، غفوری، روحانی، آیت، محمد ملكی، كاشانی، كریم سنجابی، مهدی بازرگان و سید ابوالحسن بنی‌صدر با امام خمینی دیدار كردند، امام خمینی در این دیدار درباره لزوم حفظ وحدت و اتحاد و هم چنین نقش و اهمیت دانشگاه سخنانی ایراد فرمودند.7

- جمعی از كاركنان «سازمان جغرافیایی كشور» همراه اعضا خانواده خود به جنب مدرسه رفاه محل سكونت امام خمینی آمدند و با معظم له دیدار كردند، «كاركنان سازمان جغرافیایی» با خواندن قطعنامه‌ای در 3 ماده همبستگی خود را به انقلاب اسلامی به رهبری امام خمینی اعلام داشتند. در این دیدار آیت‌الله سید علی خامنه‌ای به نمایندگی از امام خطاب به حاضران بیاناتی ایراد كردند.8

- اعضای «شورای انقلاب» و آقای مهدی بازرگان با امام خمینی دیدار كردند. این دیدار به منظور مذاكره جهت تعیین زمان قطعی اعلام دولت موقت به جای دولت غیر قانونی وقت (دولت بختیار) از سوی امام خمینی بود.9

فعالیت ها و برنامه های امام خمینی در روز سیزدهم بهمن سال 1357

2.گروهی از طلاب حوزه علمیه قم در مدرسه علوی با امام خمینی دیدار كردند، در این دیدار حضرت امام به طلاب نوید داد كه تا چند روز دیگر به قم باز خواهند گشت .

امام خمینی در مدرسه علوی طی سخنانی ضمن نفی مشروعیت سلسله پهلوی مجلس مؤسسان را كه پادشاهی پهلوی‌ها را ابدی كرد غیرقانونی دانستند و فرمودند:

3.«رژیم سلطنتی از اول خلاف عقل بود ... هر ملتی باید خودش سرنوشت خودش را تعیین كند». امام خمینی در قسمتی دیگر از بیاناتشان دولت غیرقانونی بختیار را منشاء‌ ناآرامی و اغتشاش در كشور دانستند و خطاب به بختیار فرمودند «كه آقا: شما یك آدم عادی هستید آبرویت را می‌ریزی، برو كنار «من سر لج افتاده‌ام» ! آخر برای چه انسان سر لج بیفتد و یك ملتی را، مقدرات یك ملتی را ملعبه كند كه «من لرم سر لج افتادم» ! حتما باید با پس گردنی ردشان كنند؟ خو ب مثل آدم توبه كن. بگو صحیح است حرف‌های ملت. امر امر ملت است».

4.در همین روز پرسنل نیروی هوایی و همافران در مدرسه علوی به دیدار امام خمین آمدند. حضرت امام طی بیاناتی كوتاه به دولت بختیار هشدار دادند و چنین فرمودند: «اگر یك نفر از این همافران با دست این جلادان از بین برود ما همه آنها را به كیفر اعمالشان می‌رسانیم». ایشان گفتند: «جرم همافران و سایر ارتشیان كه فرار كرده‌اند این است كه به ملت پیوسته‌اند. چرا از این راه غلط و شیطانی عمال دستگاه رو گردان نیستند، چرا اراده ملت را ترك كرده راه صهیونیسم را در پیش گرفتند. ما كسانی را كه از ارتشیان توبه كنند و برگردند، توبه همه آنها را با دل و جان قبول می‌كنیم».

اخبار 13 بهمن 57 :

 آسوشیتد پرس: بختیار گفت: طرفداران آیت‌الله خمینی می‌توانند فریاد بزنند، غوغا كنند، توهین كنند، این كار چیزی را ثابت نمی‌كند، اما اینكه چندین میلیون نفر برای استقبال از آیت‌الله به تهران آمدند، مبالغه‌آمیز است. وی افزود: همچنان مشتاق ملاقات با ایشان است. 

بختیار گفت: طرفداران آیت‌الله خمینی می‌توانند فریاد بزنند، غوغا كنند، توهین كنند، این كار چیزی را ثابت نمی‌كند، اما اینكه چندین میلیون نفر برای استقبال از آیت‌الله به تهران آمدند، مبالغه‌آمیز است.

 رادیو مسكو: دانشجویان ایرانی مقیم آمریكا علیه مداخله آمریكائی‌ها در امور داخلی ایران، در برابر كاخ سفید تظاهرات كردند.

در چند شهر كشور، ازجمله سمنان و تربت جام، در پی تظاهرات مردم چند نفر به شهادت رسیدند. 

 یك ساواكی در تهران ترور شد. وی سرهنگ معتمدی نام داشت و یكی از اعضای بلند پایه ساواك بود. رادیو بی.بی.سی . گفت: آیت‌الله شریعتمداری گفته است در تبدیل رژیم سلطنتی به جمهوری باید جانب احتیاط رعایت شود و تهیه مقدمات فراوانی لازم است. تذكر: نامبرده از قانون اساسی كه اساس آن موجب بقای رژیم سلطنتی است، حمایت می‌كند.

دکتر سنجابی خواستار استعفای بختیار شد. وی همچنین گفت: جبهه ملی به امام خمینی وفادار است.

[http://]